Su Orucu Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

5635.jpg

Su Orucu Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey

 

Evde kaldığımız ve içimize döndüğümüz bir bahar mevsimini bitirdik. Hareketimizin azalmasıyla ve stres düzeyimizin artmasıyla çoğumuz kilo aldık ve bu sefer yaza yeterince hazırlanamadık. Havaların da ısınmasıyla beraber ‘’Yaza hazır mısın?’’ soruları kafamızda dönüp duruyor. Bu dönemde yaza hazırlanmamız için yeterince süremiz olmayınca toplum olarak kısa sürede hızlı kilo verme isteğimizde bir artış olduğunu gördüm. Ben de son zamanlarda bana en çok sorulan ‘’su orucu’’ hakkında ayrıntılı bir araştırma yapmak istedim.  Bu yazıda su orucunu A’dan Z’ye inceleyeceğiz ve bilimsel bir alt yapısı var mı ona bir göz atacağız.

 

Su Orucu Nedir?

Hızlı bir şekilde kısa sürede kilo kaybını sağladığı bilinen su hariç her şeyin beslenme programından çıkarıldığı bir oruç çeşididir. Genel olarak 24-72 saat aralığında uygulanmaktadır.

Bir doktor izlemi olmadan 24-72 saati geçen su orucunun sağlık açısından oldukça tehlikeli olduğu belirtilmiştir.

Diğer oruç türlerinden farklı olarak, su orucunu açtığımız bir saat dilimi bulunmuyor. Yani aslında belli bir süresi olmamasıyla beraber su orucu uyguladığımız süreçte hiç kalori almıyoruz. Aslında su içsem yarıyor diyenler için pek iyi bir seçenek değil gibi görünse de, özellikle düğünler, mezuniyet baloları ve tatiller yaklaştıkça hızlıca fit olabilmenin bir çaresi olarak görüldüğü açık. Su orucu hakkında yapılan çalışmalar her ne kadar az olsa da, insan vücudu üzerinde olumlu etkileri olduğuna dair yapılmış çalışmalar da mevcut. Bu çalışmalara göre su orucu bazı kronik hastalıklara dair riskleri azaltabilir ve vücuttaki yaşlı hücrelerin parçalanarak yenilenmesi anlamına gelen bir süreç olan otofajiyi uyarabilir.

 

Su Orucu Nasıl Uygulanır?

Bu oruca nasıl başlanacağı konusunda bilimsel bir kılavuz bulunmamaktadır. Genel olarak önerilen süre 24-72 saattir. Yani 1 ve 3 gün arasında uygulanması uygundur. Bu sürenin üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Bu orucu uygularken sıvı bir oruç gibi düşünmemek önemlidir. Su harici hiçbir yiyecek veya içecek tüketmeyerek uygulanmaktadır. Su tüketim miktarı genellikle gün içinde 2,5-3 litredir. İlk denemeniz olacaksa eğer, 3-4 günlük bir hazırlık evresi önerilmektedir. Bu evrede normal oruç tutabilirsiniz veya her öğünde daha az porsiyonlar yiyerek ilerleyebilirsiniz.

Gut, tip 1 ve tip 2 diyabet ve yeme bozuklukları olan bireylerde 24-72 saatlik su orucu dahi doktora danışılmadan yapılmamalıdır. Hayati ve tehlikeli sonuçları olabilir. (1)

 

Su Orucu Neden Uygulanıyor?

Bu soruyu beş kapsamda inceleyebiliriz.

  1. Dini veya ruhsal bazı inançlar gereği
  2. Kilo verebilmek için
  3. ‘’Detoks’’ yapabilmek için
  4. Sağlık üzerindeki olumlu etkileri için
  5. Medikal bir test veya ameliyata hazırlanmak için

Benim en çok rastladığım su orucu uygulama nedeni; Hızlı bir kilo kaybı sağlaması. Her toplumda ve dönemde bu neden değişebiliyor tabii. Araştırmalara göre su orucu aslında en çok sağlık üzerindeki olumlu etkileri sayesinde tercih ediliyor. Bu etkiler de su orucu hakkında yapılan çalışmalar sonucunda kanıtlanmış. (3, 4)

 

Su Orucunun Faydaları Nelerdir?

 

  1. Otofajiyi Destekler.

Otofaji, hücrelerinizin eski kısımlarının parçalandığı ve geri dönüştürüldüğü bir süreçtir. Birçok hayvan çalışması, otofajinin kanser, alzheimer ve kalp hastalığı gibi hastalıklara karşı korunmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Otofaji sayesinde hücrelerin hasarlı kısımları geri dönüştürülür ve kanserli hücrelerin büyümesi ve çoğalması engellenir. Hayvan çalışmaları sürekli olarak su orucunun otofajiyi desteklemeye yardımcı olduğunu bulmuştur.Hayvan çalışmaları ayrıca otofajinin yaşam süresini uzatmaya yardımcı olabileceğini de göstermektedir. Fakat insanlarla yapılmış çok az çalışma olduğundan otofaji için direk önerilememektedir. (5)

  1. Kan Basıncını Düşürür.

Araştırmalar, daha uzun, tıbbi olarak denetlenen su oruçlarının yüksek tansiyonu olan kişilerin kan basıncını düşürmelerine yardımcı olabileceğini gösteriyor. Fakat insanlar üzerinde 24-72 saatlik su oruçlarının tansiyon üzerine olan etkisine bakılan bir çalışmaya rastlanmamış. (6)

 

  1. İnsülin ve Leptin Duyarlılığını Arttırır.

İnsülin ve leptin, vücudun metabolizmasını etkileyen önemli hormonlardır. İnsülin vücudun besinleri kan dolaşımından depolamasına yardımcı olurken, leptin vücudun tok hissetmesine yardımcı olur. Araştırmalar, su orucunun vücudunuzu leptin ve insüline daha duyarlı hale getirebileceğini göstermektedir. Daha fazla hassasiyet bu hormonları daha etkili hale getirmektedir. (7)

 

  1. Bazı Kronik Hastalıkların Riskini Azaltır.

Su orucunun diyabet, kanser ve kalp hastalığı gibi kronik hastalık riskini azaltabileceğine dair bazı kanıtlar vardır. Fakat öneri verilecek kadar yeterli çalışmalar yapılmamıştır. (8)

 

Su Orucunun Zararları Neler Olabilir? Dikkat Etmemiz Gerekenler Nelerdir?

 

  1. Yanlış bir kilo kaybına sebep olabilir!

Su orucu hızlı bir kalori kısıtı yarattığından, hızlı sürede kilo vermeyi sağlamaktadır. Araştırmalara göre 24-72 saatlik bir su orucu uygulamasında her gün 900 gram kadar kilo verilebildiğinden, 2-3 gün sonunda yaklaşık 2 kilo vermiş olabiliyoruz. Buraya dikkat, maalesef verdiğimiz kilo yağ kütlesinden değil genelde su kaybı, karbonhidrat kaybı veya kas kütlesi kaybı şeklinde olmaktadır. (9)

 

  1. Susuz kalabilirsiniz!

Su orucunda nasıl susuz kalabiliriz? Dediğinizi duyar gibiyim fakat bu mümkün. Bunun sebebi günlük aldığımız suyun %20-30’unun yediğimiz besinlerden gelmesidir. Su orucu yaparken bireyler günlük yaklaşık 2,5-3 litre kadar su içmektedirler. Bu da aslında normal beslenen bir bireyin günlük içmesi gereken su miktarıdır. Bu miktar besinlerle gelen suyla beraber yeterlidir. Fakat sadece suyla karşılandığında, vücudumuz yeteri kadar su alamayabilir. (10)

 

  1. Ortostatik Hipotansiyon meydana gelebilir.

Ortostatik hipotansiyon, aniden ayağa kalktığımızda meydana gelen kan basıncında düşüşle beraber baş dönmesi ve bayılma hissi olarak tanımlanıyor. Bu durum da gün içinde bayılma riski ve baş dönmeleri ile dengemizi kaybetme riski yaratıyor.  Özellikle araç veya ağır makine kullandığınız bir işiniz veya günlük rutininiz varsa bu durum oldukça tehlikeli olabilir. (11)

 

  1. Bazı tıbbi durumlarda riskli olabilir!

Kısa süreli olmasına rağmen su orucu bazı hastalıkları tetikleyebilir ve bunları olumsuz etkileyebilir. Aşağıdaki durumlarda doktorunuza danışmadan su orucu uygulamamanızı öneriyorum!

  1. Gut Hastalığı; Ürik asit miktarını arttırır.
  2. Diyabet; Kan şekerinde düşüş yani hipoglisemiye sebep olur.
  3. Yeme Bozuklukları; Bulimia nevroza gibi hastalıkları tetikleyebilir.

 

Su Orucu Bittikten Sonra Ne Yapacağız?

24-72 saatlik su orucumuz bittikten sonra aşırı yeme isteğine direnç göstermemiz çok önemli. Hızlı bir şekilde normal yeme düzenimize dönmek vücudumuzu çok rahatsız edebilir. Bu yüzden smoothie şeklinde sıvı karışımlarla veya küçük porsiyonlarla başlamak en iyisi. Özellikle uzun bir süredir kontrol altında su orucu yapıyorsak, birden normal beslenme düzenine geçmek ‘’Geri besleme sendromu’’ gibi bir klinik duruma sebep olabilir. Alıştıkça yavaş bir şekilde porsiyonlar arttırılabilir. 24-72 saatlik bir su orucu sonrası alışma evresi genelde 1 gün sürmektedir. Daha uzun süreli oruçlardan sonra ise alışma evresi genelde 3 güne yayılmalıdır. (2)